AVRUPA KLİNİK ECZACILIK SEMPOZYUMU’NDA POSTER ÖDÜLÜ DİYABET ÇALIŞMASINA

AVRUPA KLİNİK ECZACILIK SEMPOZYUMU’NDA POSTER ÖDÜLÜ DİYABET ÇALIŞMASINA. Avrupa Klinik Eczacılık Birliği (ESCP) tarafından düzenlenen 36. Avrupa Klinik Eczacılık Sempozyumu 25-27 Ekim 2007 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirildi. Sempozyumda “Health Base Foundation Poster” ödülüne “Pre-diyabet Tarama Programı: İstanbul’daki eczanelerde yapılan proaktif çalışma” başlıklı poster layık görüldü. 1990 yılında Hollanda’daki eczane eczacıları tarafından kurulan Health Base Foundation (Sağlık Temelli Vakıf) poster ödülünü kazanan çalışma Yonca Eczanesi (Atrium Çarşı/Ataköy, Ecz. Asuman Çakıroğlu), Rıfat Sargın Eczanesi (Kadıköy, Ecz. Ayşe Köroğlu), Capitol Eczanesi (Capitol Alışveriş Merkezi/Üsküdar, Ecz. Zehra Almila Öztosun) ve İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Farmakoloji Anabilim Dalı (Prof. Dr. Gül Baktır, Yrd. Doç. Dr. Alper Okyar ve Dr. Ecz. F. İlkay Alp) tarafından yürütüldü. Çalışmada esas olarak, eczacıların toplum sağlığının korunması ve yaşam kalitesinin artırılmasındaki rolünün etkin hale getirilmesi hedeflenerek, Tip II Diyabet konusu ele alındı. “Bir hasta pre-diyabet döneminde teşhis edilirse uygun diyet, egzersiz ve yaşam stili değişiklikleri ile diyabetin seyri kontrol altına alınabilmektedir.” denilen bu çalışmanın amacı eczane eczacıları ile eczaneleri ziyaret eden hastalar arasında sağlanacak bir kollaborasyon ile pre-diyabetin erken teşhisi edilmesi ve böylelikle olası diyabet gelişiminin (veya diyabet komplikasyonlarının) komplikasyonlarının geciktirilmesi veya engellenmesi olarak açıklandı. Poster ödülünü kazanan çalışma grubu, eczanelere gelen kişilere verilmek üzere pre-diyabetin belirtilerini yakalamayı hedefleyen temel sorulardan ibaret olan el ilanları hazırlayarak ilanların altında bu belirtilerin bir veya bir kaçını gözlemleyen kişilerin eczacılara başvurmasını önerdiler. Konuyla ilgili olarak eczaneye gelen kişilere diyabet hakkında bilgilendirme toplantıları kapsamında uygulanan anketle yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi, diyabete genetik yatkınlık, beslenme ve egzersiz alışkanlıkları değerlendirildi. Pre-diyabet ya da diyabet için risk skorları Amerikan Diyabet Cemiyeti’nin esas aldığı Risk Testi ile hesaplandı. 3 eczanede toplam 146 hasta değerlendirildi ve bu hastaların %25’inin diyabet gelişimi açısından düşük risk, %42’sinin orta derecede risk, %33’ününse yüksek risk taşıdığı belirlendi. Vücut kitle indeksleri değerlendirildiğinde hastaların %34’ünün aşırı kilolu, %21’nin ise obez olduğu gözlendi. Diyabet gelişimi açısında özellikle orta ve yüksek risk altında olan grup açlık ve tokluk kan glukoz düzeylerinin değerlendirilmesi için kliniklere yönlendirildi. Bu hastalardan sonuçlarını eczacılarına bildirilmesi istenerek bu bilgilerin eczanede kayıt altına alınması hedeflendi. Çalışmaya katılan kişiler için düzenlenen bilgilendirme toplantılarında ailede diyabetli olan diğer bireylerin varlığının (genetik yatkınlık), bayanlarda 4 kg üzerinde bebek doğumu öyküsü olmasının, aşırı kilonun ve fiziksel aktivite eksikliğinin diyabet gelişimi açısından önemli faktörler olduğu vurgulandı. Kilo problemi olan hastalar diyet uzmanlarına yönlendirildi ve düzenli egzersiz için teşvik edildi. Sonuç olarak bu çalışmada eczacılar diyabet gelişimi ve komplikasyonları hakkında toplumda bir farkındalık yarattılar ve pre-diyabet evresinde teşhis edilen hastalarda diyabet gelişiminin geciktirilmesi ve hatta engellenmesine katkı sağladılar.